Ιούλιος  - Αύγουστος  2025

Τί Τιμούμε Όταν Ψέλνουμε;

Εδώ ό,τι γράψω, θα βαραίνει αποκλειστικά εμένα (π. Γ.Γ.) και όχι την εφημερίδα. Μερικές φορές, Ιερείς ή και Ψάλτες, όταν πηγαίνουμε στον ναό, έχουμε λησμονήσει τον Θεό και τους Αγίους της ημέρας και επιδιώκουμε να διακηρύξουμε το δήθεν μουσικό μας ταλέντο. Ειδικά στην επαρχία, η μουσική αμάθεια είναι εκτεταμένη, και τούτο είναι πολύ κακό διότι, «όσο λιγότερη μουσική γνώση έχει ένας αοιδός, τόσο πλιότερο φαντασμένος κι εξωπραγματικός γίνεται». Αυτή τη φορά θα γράψω εν ολίγοις για το Τυπικό. Το υπάρχον εκκλησιαστικό Τυπικό χωλαίνει για δύο κυρίως λόγους:

1. Γράφτηκε από καλομαθημένους ανθρώπους που υπηρετούσαν σε τεράστιες ενορίες (με πολλούς ιερείς, νεωκόρους και ψάλτες) οι οποίοι δεν σκέφτηκαν ότι στα 90% των ενοριών ο ιερέας είναι μόνος του, με έναν ψάλτη και συχνάκις άνευ κάποιου παιδιού να τον βοηθά στο Ιερό. Αποτέλεσμα,

υπερφορτώσαμε τον μονήρη εφημέριο με δουλειά που είναι για τρείς ανθρώπους (π.χ. ευχές «μυστικώς») και ο κακομοίρης πάντα νομίζει ότι δεν έκανε σωστά τη δουλειά του.

2. Η ελλαδική Εκκλησία (ΔΙΠΤΥΧΑ) έδειξε ότι αδυνατεί να χειριστεί το Τυπικό. Αν και τα ΔΙΠΤΥΧΑ στερούνται φαντασίας, ωστόσο πάντα τα συμβουλεύομαι πριν ψάλλω (οι νέοι συντάκτες που ανέλαβαν περί το 2000, αληθεύει ότι επέφεραν βελτιώσεις). Άλλα ιδιωτικά ετήσια Τυπικά (π.χ. «Παναγόπουλος» κλπ) χειρίζονται καλύτερα το Τυπικό. Και όσοι νομίζουν ότι ψέγω αναιτίως τα επίσημα ΔΙΠΤΥΧΑ, ανοίξτε στην σελ. 308 (έτους 2023). Λέει (δυστυχώς) ότι επειδή της Αγίας Σοφίας πέφτει εφέτος Κυριακή, καταλιμπάνεται (εγκαταλείπεται!) η ακολουθία της. Πάλι καλά που στην υποσημείωση λέει: «… αι γενικαί οδηγίαι τού Τ.Μ.Ε. δέν πρέπει να λαμβάνωνται κατά γράμμα, αλλά κατ’ έννοιαν».

Υπόψη πως ούτε ένας άνθρωπος σε όλη την Γη δεν γνωρίζει άνω τού 49% τού Τυπικού. Θέλω να το τονίσω τούτο, διότι το άγραφο Τυπικό (τουτέστιν κανονισμοί που – ένεκα διαρκούς ατολμίας - ακόμη δεν έχουν γραφτεί) είναι μεγαλύτερο των ήδη γεγραμμένων διατάξεων.

Ας γνωρίζουμε ότι περί το 1685 η Εκκλησία έβαλε γνώστες να εδαφοποιήσουν το τότε Τυπικό (ευτυχώς, αλλά ανεπαρκώς). Ομοίως έπραξε το 1888, αναθέτοντας στον Γεώργιο Βιολάκη περαιτέρω βελτιώσεις. Όμως, απομένουν πολλά ακόμη να γίνουν. Θα γράψουμε μόνον 10 από τά 110 που πρέπει να αλλάξουν:

Δεν ψέλνουμε «Ανοιξαντάρια» ούτε στα πανηγύρια. Ποτέ δεν διπλασιάζουμε τα στιχηρά, αλλά μπορούμε στα κεκραγάρια να προσθέσουμε ύμνους από τον «Μικρόν εσπερινό» ή την Παρακλητική. Όλοι οι ναοί να αγοράσουμε τον «Ενιαύσιον Στέφανον» (Μικραγιαννανίτης) και πάντα να λέμε το απολυτίκιο τού Αγίου της ημέρας. Κατάργηση των ειρηνικών του όρθρου, ουδέποτε λέγονται οι ειρμοί κανόνων, ποτέ διπλές καταβασίες, ποτέ τίς 6 Τιμιωτέρες αλλά μόνον την Θ’ ωδή πάντα. Στους αίνους ας προσθέτουμε την λησμονημένη Λιτή. Εγκατάλειψη τού αργού «Δύναμις», και αντί κοινωνικού, ο Ψάλτης να διαβάζει τότε το κήρυγμα-ανακοινώσεις της Μητροπόλεως ἢ την βιογραφία του Αγίου της ημέρας, ποτέ όμως Πολυέλαιον. Τίποτα δεν παραλείπουμε από το Μηναίον, αλλά μπορούμε να αφαιρούμε όσα λέγονται πολύ συχνά. Ο αριστερός Ψάλτης να πάψει να θεωρείται περιθωριακός. Οι δύο Ψάλτες να εναλλάσσονται.

π. Γεώργιος Γεωργιάδης, Μουσικοδιδάσκαλος